Νηστείες

Τι σημαίνει η λέξη νηστεία;

Η λέξη νηστεία είναι σύνθετη και προέρχεται από το αρνητικό μόριο νη και το ρήμα εσθίω, που είναι άλλος τρόπος του έσθω και του έδω και που σημαίνει τρώγω. Νήστις – η πρώτη λέξη που δημιουργήθηκε – σημαίνει αυτός που δεν εσθίει, που δεν τρώγει. Από την λέξη αυτή στη συνέχεια προήλθε το ρήμα νηστεύω και το αφηρημένο ουσιαστικό νηστεία, που αρχικά σήμαινε την πλήρη αποχή από τροφές και ποτά, δηλαδή την ασιτία και ατροφία.

Αργότερα, με την αύξηση της χρονικής διάρκειας και την προοδευτική διαμόρφωση του θεσμού της νηστείας, νηστεία δεν σήμαινε μόνο την πλήρη αποχή από στερεές ή υγρές τροφές, αλλά και την μερική αποχή, την αποχή δηλαδή από ορισμένες τροφές και την λήψη άλλων, συγκεκριμένων τροφών. Έτσι έχουμε την διάκριση σε νηστήσιμες και αρτυμένες ή αρτύσιμες τροφές.

Κατά την διάκριση αυτή νηστήσιμες τροφές θεωρούνται το ψωμί, τα λαχανικά, οι καρποί και μάλιστα οι ξηροί, οι ελιές και άλλα.

Αρτύσιμα, αντίθετα, θεωρούνται τα διάφορα φαγητά που μαγειρεύουμε με την χρήσι ελαίου ή βουτήρου και διαφόρων καρυκευμάτων, όπως και το κρασί (Όταν δεν τρώμε λάδι, δεν πίνουμε και κρασί).

Νηστεία εις πάντα (Ξηροφαγία)

Κατά τις εξής ήμερες: 14η Σεπτεμβρίου, 24η Δεκεμβρίου, 5η Ιανουαρίου, 29η Αυγούστου, (εάν δεν συμπέσουν Σάββατο ή Κυριακή), τις Παρασκευές πριν τα Ψυχοσάββατα, όπως επίσης και κατά την Αγία και Μεγάλη Εβδομάδα.

Νηστεία των Χριστουγέννων

Από την 15η Νοεμβρίου αρχίζει η νηστεία των Χριστουγέννων μέχρι και την 24η Δεκεμβρίου.
Κατά την περίοδο αυτή καταλύουμε οίνο και έλαιο καθημερινώς, πλην Τετάρτης και Παρασκευής.
Κατάλυση ιχθύος γίνεται από την εορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου έως και την εορτή του Αγίου Σπυρίδωνος, εκτός Τετάρτης και Παρασκευής.

Νηστεία του Πάσχα

Η νηστεία αυτή αρχίζει από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι και το Μεγάλο Σάββατο (Ξημερώματα Κυριακής του Πάσχα).
Κατά την νηστεία αυτή καταλύουμε οίνο και έλαιο μόνον Σάββατο και
Κυριακή.
Κατάλυση ιχθύος γίνεται κατά την εορτή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου και την Κυριακή των Βαΐων.

Νηστεία Αγίων Αποστόλων

Αυτή υπολογίζεται ανάλογα με το πότε είναι το Πάσχα και αρχίζει από την Δευτέρα μετά την Κυριακή των Αγίων Πάντων έως την εορτή των Αγίων Πρωτοκορυφαίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου.
Κατά την διάρκεια αυτής της νηστείας γίνεται κατάλυση οίνου, ελαίου και ιχθύος εκτός Τετάρτης και Παρασκευής.

Νηστεία της Παναγίας (Δεκαπενταυγούστου)

Από την 1η έως και την 14η Αυγούστου διαρκεί η νηστεία αυτή.
Κατ’ αυτήν δεν επιτρέπεται η κατάλυση οίνου και ελαίου πλην Σαββάτου και Κυριακής.
Αν η 15η Αυγούστου συμπέσει Τετάρτη ή Παρασκευή, τότε γίνεται κατάλυσις μόνον ιχθύος.
Κατάλυση ιχθύος επίσης γίνεται την 6η
Αυγούστου, εορτή της Μεταμορφώσεως, όποια ημέρα και αν τύχει.

Κατάλυση εις πάντα

Γίνεται από:
• Την 25η Δεκεμβρίου μέχρι και την 4η Ιανουαρίου.
• Την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου μέχρι και την Κυριακή του Ασώτου.
• Κατά την εβδομάδα της Τυροφάγου καταλύομε μόνον γαλακτερά.
• Κατά την εβδομάδα της Διακαινησίμου (Εβδομάδα μετά το Πάσχα).
• Κατά την εβδομάδα του Αγίου Πνεύματος, δηλ. από την Κυριακή της Πεντηκοστής μέχρι και την Κυριακή των Αγίων Πάντων.

Πότε άλλοτε νηστεύουμε;

• Νηστείες λόγω εκτάκτων περιστάσεων: Η απειλή πολέμου, ο φόβος σεισμού, η ανομβρία, κάποια φοβερή επιδημία ή αρρώστια, οι κατακλυσμοί και άλλες έκτακτες κοινές συμφορές, συχνά οδήγησαν – και οδηγούν και σήμερα – την Εκκλησία στην απόφαση να καλέσει τον λαό σε μετάνοια, προσευχή και νηστεία, προκειμένου με συντριβή και ταπείνωση όλοι μαζί οι πιστοί να ζητήσουν το έλεος και την σωστική παρέμβαση του Θεού. Τέτοιες νηστείες αποφασίζει είτε η Σύνοδος, είτε ο Επίσκοπος για την εκκλησιαστική επαρχία του.

• Η νηστεία που επιβάλλει ο Πνευματικός ως επιτίμιο: Πολλές φορές ο Πνευματικός επιβάλλει νηστεία σε κάποιον εξομολογούμενο. Ο σκοπός του επιτιμίου αυτού είναι καθαρά παιδαγωγικός και θεραπευτικός και αποσκοπεί στην απελευθέρωση του πιστού από την κυριαρχία διαφόρων παθών και στην σταθεροποίησή του στη χριστιανική ζωή.

• Όταν το κάνουμε τάμα ή το κρίνουμε ωφέλιμο πνευματικά.

• Η νηστεία πρίν από την συμμετοχή μας στα θεία Μυστήρια:Νηστεία προηγείτο πάντοτε πρίν του μυστηρίου του Βαπτίσματος και του μυστηρίου του Χρίσματος που ακολουθούσε. Το ίδιο ισχύει και για τα υπόλοιπα Μυστήρια της Εκλησίας (Εξομολόγησις, Ευχέλαιο, Γάμος, Ιερωσύνη (χειροτονία), Θεία Μετάληψη).

Πηγές: https://www.imilias.gr/pote-kai-pos-nistevoume.html ,Ορθόδοξος Συναξαριστής,ΕΤ3 – Εκπομπή Χαρά Θεού, https://mountathos-eshop.com/